Food sharing w Polsce oznacza dwa różne zjawiska. Pierwsze to społeczna inicjatywa ograniczania marnowania żywności, oparta między innymi na jadłodzielniach. Drugie to trend gastronomiczny, w którym restauracja podaje kilka dań na środek stołu, aby goście mogli wspólnie ich próbować.
| Cecha | Food sharing społeczny | Food sharing komercyjny |
|---|---|---|
| Główny cel | Redystrybucja nadwyżek i ograniczenie marnowania jedzenia | Wspólne próbowanie dań i budowanie doświadczenia przy stole |
| Miejsce | Jadłodzielnia, punkt wymiany lub aplikacja | Restauracja albo lokal gastronomiczny |
| Odbiorca | Każda osoba, która chce przekazać lub odebrać żywność | Goście zamawiający posiłek i dzielący się nim przy stole |
| Koszt | Zwykle brak opłaty za przekazanie lub odebranie produktów | Goście płacą za zamówione dania i obsługę restauracji |
Na czym polega społeczny food sharing?
W znaczeniu społecznym food sharing to dzielenie się nadwyżkami żywności, która mogłaby zostać wyrzucona. Może chodzić o produkty kupione w zbyt dużej ilości, niewykorzystane zapasy z domu albo jedzenie, którego właściciel nie zdąży już spożyć. Zamiast trafiać do kosza, żywność zostaje przekazana innym osobom.
Najbardziej rozpoznawalnym miejscem takiej wymiany jest jadłodzielnia. To punkt wyposażony zwykle w lodówkę, szafkę lub oba te elementy. Można tam zostawić produkty dla innych, a także bezpłatnie zabrać to, czego samemu potrzebuje się lub chce spróbować. Z jadłodzielni korzystają nie tylko osoby w trudnej sytuacji materialnej. Są dostępne dla każdego, zgodnie z zasadą dzielenia się nadwyżkami.
Takie punkty mają wymiar ekologiczny, ponieważ ograniczają ilość jedzenia trafiającego do odpadów. Tworzą też lokalne sieci wzajemnej pomocy. Food sharing może być organizowany przez grupy społeczne, organizacje pozarządowe, instytucje publiczne albo mieszkańców. W niektórych inicjatywach wymianę ułatwiają aplikacje mobilne, które łączą osoby oddające żywność z tymi, które mogą ją odebrać.
Przed zostawieniem produktu w jadłodzielni trzeba sprawdzić jej regulamin. Zasady mogą się różnić, ale zwykle należy kierować się następującymi regułami:
- Produkty fabrycznie zamknięte – można przekazywać artykuły z czytelną datą i nienaruszonym opakowaniem.
- Żywność przygotowana w domu – powinna być szczelnie zapakowana i opisana, najlepiej z informacją o dacie przygotowania.
- Owoce i warzywa – powinny być świeże, czyste i pozbawione oznak pleśni lub gnicia.
- Produkty wymagające chłodzenia – trzeba umieścić w lodówce, jeśli punkt ją posiada, i respektować lokalne zasady.
- Żywność zepsuta lub z nieczytelną datą – nie powinna trafiać do jadłodzielni.
- Produkty napoczęte, surowe mięso i alkohol – zazwyczaj nie są przyjmowane, chyba że regulamin danego punktu wyraźnie stanowi inaczej.
Jadłodzielnia nie jest sklepem ani punktem gastronomicznym. Nie kupuje się w niej porcji i nie zamawia posiłków. To miejsce nieodpłatnej wymiany żywności, której głównym celem jest ograniczenie marnowania produktów.
Czym jest komercyjny food sharing w restauracji?
W gastronomii food sharing oznacza sposób podawania jedzenia. Zamiast zamawiać osobne dania dla każdej osoby, goście wybierają kilka mniejszych porcji, które trafiają na środek stołu. Każdy może spróbować różnych potraw, a wspólne nakładanie i dzielenie się jedzeniem staje się częścią wizyty w lokalu.
Ten model pozwala skomponować posiłek z wielu smaków. W menu mogą pojawić się małe dania zimne i ciepłe, dodatki, przekąski lub desery przeznaczone do wspólnego zamawiania. Znaczenie ma nie tylko sama ilość jedzenia, lecz także towarzyski charakter posiłku. Stół służy spotkaniu, rozmowie i wspólnemu odkrywaniu potraw.
Restauracje wykorzystujące ten model często budują menu tak, aby porcje dobrze się uzupełniały i można było zamówić kilka różnych pozycji. Food sharing może być wygodny podczas kolacji w większym gronie, gdy uczestnicy mają odmienne upodobania albo chcą spróbować dań, których nie wybraliby jako pełnego, indywidualnego posiłku.
Ten trend bywa też krytykowany. Powodem są przede wszystkim ceny małych porcji oraz sytuacje, w których kilka talerzy tworzy kosztowny zestaw, a mimo to nie zapewnia uczucia sytości. Ocena zależy od menu, wielkości dań i liczby osób przy stole. Dla jednych najważniejsze jest doświadczenie wspólnego próbowania, dla innych relacja ceny do ilości jedzenia.
W tym znaczeniu food sharing nie oznacza bezpłatnego przekazywania nadwyżek. To płatna usługa gastronomiczna, w której dzielenie się daniami jest sposobem organizacji posiłku i elementem atmosfery restauracji. Dlatego jadłodzielnia oraz restauracja oferująca małe porcje do wspólnego zamawiania należą do dwóch odrębnych obszarów.
Co łączy oba znaczenia food sharingu?
Wspólnym mianownikiem jest traktowanie jedzenia jako czegoś, co może łączyć ludzi. W społecznym food sharingu prowadzi to do przekazywania nadwyżek i ograniczania odpadów. W restauracji oznacza wspólne zamawianie, rozmowę i poznawanie różnych smaków.
Różni je jednak intencja. Jadłodzielnia służy przede wszystkim redystrybucji żywności i celom społecznym oraz ekologicznym. Komercyjny food sharing jest modelem konsumpcji i doświadczeniem kulinarnym, za które goście płacą. Dzięki temu rozróżnieniu łatwiej właściwie zrozumieć, w jakim kontekście użyto tego terminu.
