Zwrot pieniędzy za wadliwy towar w ramach rękojmi uzyskuje się przez złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Nie jest to jednak uprawnienie automatyczne. Zgodnie z art. 560 Kodeksu cywilnego wada musi być istotna, a sprzedawca może jednokrotnie zablokować odstąpienie, jeśli niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności naprawi towar albo wymieni go na wolny od wad.
Kiedy rękojmia pozwala żądać zwrotu pieniędzy?
Rękojmia jest ustawową odpowiedzialnością sprzedawcy za wadę rzeczy. W razie problemu kupujący może żądać naprawy, wymiany, obniżenia ceny albo – gdy spełnione są określone warunki – odstąpić od umowy i odzyskać zapłaconą cenę.
Odstąpienie od umowy oznacza, że sprzedaż zostaje rozwiązana, a strony powinny zwrócić sobie wzajemne świadczenia. Samo poinformowanie sprzedawcy o wadzie nie wystarcza do uzyskania pieniędzy. W piśmie trzeba wyraźnie oświadczyć, że odstępujesz od umowy, oraz wskazać żądanie zwrotu ceny.
Wada istotna i prawo sprzedawcy do naprawy
Prawo do odstąpienia z powodu wady dotyczy wady istotnej. Kodeks cywilny nie zawiera zamkniętej definicji tego pojęcia. Istotność ocenia się z perspektywy kupującego, z uwzględnieniem przeznaczenia towaru, jego właściwości i uzasadnionych oczekiwań. Wada może być istotna nie tylko wtedy, gdy rzecz całkowicie nie działa. Znaczenie może mieć także cecha, która była dla kupującego jednym z powodów zakupu, na przykład określony kolor lub sposób wykonania.
Ocena nie zależy jednak wyłącznie od subiektywnego przekonania kupującego. W razie sporu znaczenie mają również funkcja rzeczy, zakres problemu, możliwość korzystania z niej oraz koszt i realność usunięcia wady.
Sprzedawca może zaproponować naprawę albo wymianę, jeżeli zrobi to niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego. Taka blokada odstąpienia działa co do zasady tylko raz. Jeżeli ten sam towar był już wymieniany albo wada została wcześniej usunięta, sprzedawca nie może ponownie skutecznie zablokować odstąpienia w taki sam sposób.
Sprzedawca może więc zastąpić zwrot pieniędzy naprawą lub wymianą przede wszystkim wtedy, gdy:
- towar ma wadę, ale sprzedawca może ją niezwłocznie usunąć bez nadmiernych niedogodności dla kupującego,
- możliwa jest wymiana rzeczy na wolną od wad i zostanie przeprowadzona w rozsądnym czasie,
- jest to pierwsza próba naprawy albo wymiany danego egzemplarza,
- żądanie odstąpienia dotyczy wady, która nie ma charakteru istotnego.
Jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy, sprzedawca może być zwolniony z odpowiedzialności z rękojmi w zakresie tej wady. Z tego powodu znaczenie ma nie tylko sam fakt uszkodzenia, lecz także to, czy problem istniał przy wydaniu towaru i czy kupujący został o nim poinformowany.
Jak złożyć reklamację z żądaniem zwrotu pieniędzy?
Najważniejsze jest złożenie skutecznego oświadczenia woli, a nie samo odesłanie produktu. Procedura może wyglądać następująco:
- Ustal, czy wada jest istotna. Opisz, dlaczego problem uniemożliwia korzystanie z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem albo pozbawia ją cechy, która była ważna przy zakupie. Sprawdź też, czy sprzedawca nie skorzystał już wcześniej z naprawy lub wymiany.
- Złóż pisemne oświadczenie o odstąpieniu od umowy. W dokumencie podaj dane stron, datę i przedmiot zakupu, numer zamówienia lub dowodu zakupu, opis wady oraz jednoznaczne zdanie o odstąpieniu od umowy na podstawie art. 560 Kodeksu cywilnego.
- Zażądaj zwrotu zapłaconej ceny. Wskaż rachunek lub inny sposób rozliczenia, jeżeli sprzedawca go wymaga. Zwrot nie powinien być zastępowany bonem, kartą podarunkową ani innym towarem bez Twojej zgody.
- Zachowaj dowód doręczenia. Reklamację możesz przekazać w sposób dopuszczany przez sprzedawcę, lecz forma pozwalająca wykazać treść i datę doręczenia ułatwia dochodzenie roszczeń. Zachowaj także dowód zakupu, zdjęcia wady, korespondencję i potwierdzenia wcześniejszych napraw.
- Ustal sposób wydania rzeczy. Po odstąpieniu towar trzeba zwrócić sprzedawcy, a koszt tej czynności ponosi sprzedawca. Przy rzeczy dużej lub zamontowanej, której dostarczenie byłoby nadmiernie utrudnione, należy uzgodnić udostępnienie jej w miejscu, w którym się znajduje.
Nie wysyłaj pochopnie towaru gabarytowego. Najpierw przekaż oświadczenie o odstąpieniu i uzyskaj od sprzedawcy instrukcje dotyczące odbioru albo transportu. Samodzielne zorganizowanie kosztownej przesyłki może niepotrzebnie utrudnić rozliczenie, zwłaszcza gdy rzecz wymaga demontażu lub specjalnego przewozu.
Po skutecznym odstąpieniu sprzedawca powinien zwrócić cenę po otrzymaniu rzeczy albo potwierdzenia jej odesłania, zależnie od okoliczności. Jeżeli odmawia mimo spełnienia przesłanek, znaczenie ma kompletna dokumentacja reklamacji. W poważniejszym sporze o istotność wady lub bezzasadną odmowę przydatna może być konsultacja z rzecznikiem konsumentów albo prawnikiem.
Rękojmia, gwarancja i zwrot w 14 dni – czym się różnią?
Nie należy utożsamiać reklamacji wadliwego towaru z prawem do zwrotu bez podania przyczyny. Różnice między tymi podstawami przedstawia tabela:
| Kryterium |
Rękojmia |
Gwarancja |
Zwrot 14 dni online |
| Podstawa |
Przepisy Kodeksu cywilnego |
Dobrowolne oświadczenie gwaranta |
Ustawowe prawo konsumenta |
| Powód |
Wada lub niezgodność towaru z umową |
Problem objęty warunkami gwarancji |
Rezygnacja z zakupu bez podania przyczyny |
| Gdzie działa |
Co do zasady przy zakupach konsumenckich niezależnie od sposobu zawarcia umowy |
Zgodnie z dokumentem gwarancyjnym |
Przy umowie zawartej na odległość lub poza lokalem |
| Zwrot pieniędzy |
Możliwy przy istotnej wadzie i spełnieniu warunków odstąpienia |
Zależy od uprawnień przewidzianych przez gwaranta |
Zwykle po złożeniu oświadczenia w terminie 14 dni |
Przy zakupie internetowym konsument może odstąpić od umowy w ciągu 14 dni nawet wtedy, gdy towar jest sprawny. Ten mechanizm nie wymaga wykazywania wady, ale dotyczy wyjątkowo umów zawartych na odległość lub poza lokalem i podlega ustawowym wyłączeniom. Przy zakupie w sklepie stacjonarnym sama zmiana decyzji nie daje ustawowego prawa do zwrotu.
W praktyce zwrot pieniędzy za wadliwy towar wymaga więc trzech elementów: istotnej wady, braku skutecznej jednokrotnej naprawy lub wymiany przez sprzedawcę oraz wyraźnego oświadczenia o odstąpieniu od umowy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena skuteczności odstąpienia od konkretnej umowy zależy od treści umowy, rodzaju wady, historii reklamacji oraz aktualnego brzmienia przepisów.