Zasada FIFO w sklepie oznacza, że towary przyjęte jako pierwsze powinny zostać sprzedane jako pierwsze. Taki sposób rotacji ogranicza zaleganie starszych partii, porządkuje pracę personelu i pomaga zmniejszyć straty. W sklepie spożywczym samo FIFO nie wystarcza jednak bez kontroli dat ważności, czyli reguły FEFO.
Na czym polega zasada FIFO?
FIFO to skrót od angielskiego First In, First Out, czyli „pierwsze weszło, pierwsze wyszło”. W praktyce pracownik powinien tak przyjąć, odłożyć i wydać towar, aby partia znajdująca się w sklepie najdłużej opuściła magazyn lub trafiła do klienta przed nowszą dostawą.
Najłatwiej porównać tę regułę do kolejki. Osoba, która stanęła w niej jako pierwsza, jest obsługiwana przed tymi, którzy przyszli później. Podobnie działa przepływ produktów: nowa dostawa nie powinna automatycznie zasłaniać starszej partii.
FIFO sprawdza się szczególnie przy asortymencie bez krótkiego terminu przydatności, na przykład odzieży, akcesoriach czy części produktów przemysłowych. Pomaga też ograniczyć ryzyko, że starsze towary zostaną zapomniane na zapleczu i stracą wartość wskutek zmiany sezonu, kolekcji albo popytu.
FIFO, FEFO i LIFO – czym się różnią?
Te trzy metody określają kolejność wydawania towaru, ale opierają się na innych kryteriach. FIFO bierze pod uwagę moment dostawy, FEFO – termin ważności, a LIFO odwraca kolejność i nakazuje wydać najpierw ostatnio przyjętą partię.
| Metoda | Zasada działania | Zastosowanie w sklepie |
|---|---|---|
| FIFO | Pierwsza przyjęta partia wychodzi jako pierwsza. | Odzież, elektronika, artykuły przemysłowe i towary bez krótkiego terminu ważności. |
| FEFO | Najpierw wychodzi produkt z najkrótszą datą ważności. | Żywność, kosmetyki, leki i inne produkty, których jakość zależy od terminu. |
| LIFO | Ostatnio przyjęta partia wychodzi jako pierwsza. | Rzadko stosowana w handlu detalicznym, głównie przy towarach niewrażliwych na upływ czasu. |
FIFO i FEFO mogą działać razem, ale nie są tym samym. Jeśli wcześniejsza dostawa ma dłuższy termin ważności niż partia przyjęta później, pierwszeństwo powinien otrzymać produkt z krótszą datą. W sklepie spożywczym stosowanie wyłącznie FIFO może więc prowadzić do błędów i strat.
Przykładowo jogurt dostarczony w poniedziałek może mieć termin przydatności do piątku, a taki sam produkt przyjęty w środę – do czwartku. Mimo późniejszej dostawy to właśnie druga partia powinna trafić do sprzedaży wcześniej. W takim przypadku decyduje FEFO.
LIFO działa odwrotnie niż FIFO. Przypomina pobieranie przedmiotu ze stosu, gdy najłatwiej sięgnąć po rzecz położoną na wierzchu. W sklepie może ułatwiać dokładanie towaru, ale zwiększa ryzyko pozostawienia starszych produktów na końcu regału. Dlatego w handlu detalicznym zwykle nie jest pierwszym wyborem.
Jak wdrożyć FIFO w sklepie?
Wdrożenie zasady FIFO nie wymaga skomplikowanej technologii. Najważniejsze jest ustalenie stałego sposobu przyjmowania dostaw, układania produktów i kontroli półek. Każdy pracownik powinien znać tę samą regułę, aby towar nie był przekładany przypadkowo.
Podczas dokładania produktów nową partię należy umieszczać za starszą. Starszy towar przesuwa się do przodu, a nowszy układa z tyłu. Dzięki temu klient lub sprzedawca w pierwszej kolejności sięga po produkty, które trafiły do sklepu wcześniej.
W przypadku artykułów z datą ważności trzeba połączyć tę zasadę z FEFO. Przed ułożeniem dostawy należy porównać terminy na opakowaniach. Najkrótsza data powinna znaleźć się z przodu, nawet jeśli produkt przyjechał później.
Na zapleczu pomaga podział przestrzeni według kategorii i dat przyjęcia. Towar nie powinien być ustawiany w przypadkowych stosach, które utrudniają dostęp do starszych kartonów. Przy większej liczbie dostaw przydatne mogą być regały przepływowe, na których produkty przesuwają się w określonym kierunku. W małym sklepie wystarczą jednak dobrze opisane półki i konsekwentna praca personelu.
Przy każdej dostawie pracownik może korzystać z krótkiej listy kontrolnej:
- Sprawdź daty – porównaj terminy ważności nowej partii z towarem już znajdującym się w sklepie.
- Przesuń starszy towar – ustaw produkty z wcześniejszej dostawy lub krótszą datą z przodu.
- Odłóż nową partię z tyłu – nie zasłaniaj nią starszych produktów.
- Skontroluj półkę po wyłożeniu – upewnij się, że klient łatwo sięgnie po właściwą partię.
- Odnotuj niezgodności – zgłoś uszkodzone opakowania, brakujące oznaczenia lub zbyt krótkie terminy.
W ladach chłodniczych i innych urządzeniach samoobsługowych produkty z krótszym terminem powinny znajdować się bliżej klienta. W ladzie obsługowej można umieścić je bliżej sprzedawcy, który kontroluje ich świeżość i wydaje je w pierwszej kolejności.
Dlaczego FIFO jest ważne dla sklepu?
Dobrze stosowana zasada FIFO wpływa nie tylko na wygląd półek. Porządkuje przepływ towaru od dostawy do sprzedaży i ułatwia pracownikom ocenę, które partie wymagają szybszej rotacji. Najważniejsze korzyści to:
- Mniej strat – starsze towary rzadziej zalegają, a w przypadku produktów z terminem ważności łatwiej połączyć FIFO z FEFO.
- Lepsza jakość dla klienta – produkty trafiają do sprzedaży w zaplanowanej kolejności, z kontrolą ich świeżości i stanu.
- Łatwiejsza inwentaryzacja – stały układ partii ułatwia liczenie zapasów i wyjaśnianie różnic.
- Większy porządek – pracownicy wiedzą, gdzie umieścić nową dostawę i po którą partię sięgnąć.
- Lepsze wykorzystanie przestrzeni – regularna rotacja ogranicza tworzenie zapomnianych zapasów na zapleczu.
Właściciel sklepu powinien traktować FIFO jako podstawę organizacji towaru, a nie jednorazową czynność przy dostawie. W sklepach spożywczych regułę trzeba uzupełnić o FEFO i systematyczną kontrolę dat. Przy asortymencie bez terminu ważności konsekwentne przesuwanie starszych partii do przodu zwykle wystarcza, aby utrzymać płynną rotację i ograniczyć zaleganie produktów.
